Người nước ngoài có được đăng ký hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam không? Nếu không được trực tiếp đứng tên, nhà đầu tư nước ngoài nên lựa chọn mô hình kinh doanh nào? Kế toán Vegas sẽ giúp bạn hiểu rõ quy định pháp luật, điều kiện nhập quốc tịch và thủ tục đăng ký hộ kinh doanh theo quy định hiện hành.

1. Người nước ngoài có được thành lập hộ kinh doanh tại Việt Nam không?

Theo khoản 2 Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, cá nhân hoặc thành viên hộ gia đình muốn thành lập hộ kinh doanh phải là công dân Việt Nam, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự và không thuộc trường hợp bị hạn chế quyền thành lập hộ kinh doanh.

Như vậy, người nước ngoài chưa có quốc tịch Việt Nam không được trực tiếp đứng tên thành lập hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam.

Một số điều kiện cơ bản đối với người đăng ký hộ kinh doanh gồm:

• Là công dân Việt Nam, từ đủ 18 tuổi và có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.
• Không thuộc trường hợp bị cấm thành lập hộ kinh doanh theo quy định pháp luật.
• Ngành nghề đăng ký không thuộc danh mục cấm đầu tư kinh doanh.
• Có địa chỉ trụ sở hợp pháp và thông tin đăng ký phù hợp với quy định hiện hành.

Người nước ngoài muốn kinh doanh tại Việt Nam có thể xem xét thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Việc lựa chọn ngành nghề, tỷ lệ sở hữu vốn và thủ tục đầu tư phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Căn cứ pháp lý: Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.

2. Người nước ngoài có thể nhập quốc tịch Việt Nam để thành lập hộ kinh doanh không?

Sau khi được nhập quốc tịch Việt Nam, người nước ngoài trở thành công dân Việt Nam và có thể đăng ký hộ kinh doanh nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp luật quy định.

2.1. Điều kiện nhập quốc tịch Việt Nam

Theo Điều 19 Luật Quốc tịch Việt Nam, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 79/2025/QH15, người nước ngoài xin nhập quốc tịch Việt Nam thông thường cần đáp ứng các điều kiện sau:

• Có đầy đủ năng lực hành vi dân sự theo quy định pháp luật.
• Tuân thủ Hiến pháp, pháp luật Việt Nam và tôn trọng văn hóa, truyền thống của dân tộc Việt Nam.
• Biết tiếng Việt đủ để hòa nhập vào cộng đồng.
• Đang thường trú tại Việt Nam.
• Có thời gian thường trú tại Việt Nam từ 5 năm trở lên tính đến thời điểm xin nhập quốc tịch.
• Có khả năng bảo đảm cuộc sống tại Việt Nam.

Một số trường hợp có quan hệ gia đình hoặc thuộc diện đặc biệt được pháp luật quy định có thể được miễn một số điều kiện. Việc đáp ứng điều kiện không đồng nghĩa đương nhiên được chấp thuận nhập quốc tịch.

2.2. Hồ sơ xin nhập quốc tịch Việt Nam

Hồ sơ cần chuẩn bị theo Luật Quốc tịch Việt Nam và Nghị định 191/2025/NĐ-CP, bao gồm các giấy tờ tương ứng như:

• Đơn xin nhập quốc tịch Việt Nam.
• Bản sao giấy tờ tùy thân, hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị thay thế theo quy định.
• Bản khai lý lịch.
• Phiếu lý lịch tư pháp theo yêu cầu pháp luật.
• Giấy tờ chứng minh trình độ tiếng Việt, nếu thuộc trường hợp phải cung cấp.
• Bản sao thẻ thường trú.
• Giấy tờ chứng minh khả năng bảo đảm cuộc sống tại Việt Nam.
• Các giấy tờ bổ sung khác tùy trường hợp cụ thể.

Tài liệu do cơ quan nước ngoài cấp có thể phải dịch sang tiếng Việt và hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp được miễn theo quy định.

2.3. Trình tự xin nhập quốc tịch

Người có nhu cầu cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định, sau đó nộp tại cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hồ sơ ở địa phương nơi cư trú. Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra hồ sơ, xác minh thông tin và giải quyết theo trình tự luật định.

Thời gian thực tế phụ thuộc vào tính đầy đủ của hồ sơ và quá trình xác minh. Vì vậy, người nộp hồ sơ nên kiểm tra thủ tục hành chính đang áp dụng tại thời điểm thực hiện.

Lưu ý: Không nên xin nhập quốc tịch chỉ dựa trên giả định rằng hồ sơ chắc chắn được chấp thuận. Người nước ngoài cần cân nhắc đầy đủ điều kiện và nghĩa vụ pháp lý trước khi thực hiện.

3. Người nước ngoài ủy quyền cho người Việt Nam đăng ký hộ kinh doanh được không?

Pháp luật cho phép chủ hộ kinh doanh ủy quyền cho cá nhân hoặc tổ chức khác thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh theo quy định. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa ủy quyền làm thủ tục và ủy quyền cho người khác đứng tên hộ kinh doanh.

Người nước ngoài chưa có quốc tịch Việt Nam không thể sử dụng giấy ủy quyền để thay thế điều kiện quốc tịch của chủ hộ kinh doanh.

Nếu một công dân Việt Nam tự mình thành lập hộ kinh doanh thì người đó phải thực sự là chủ hộ, thực hiện quyền và nghĩa vụ tương ứng, đồng thời chịu trách nhiệm về hoạt động kinh doanh theo quy định. Việc nhờ người Việt đứng tên trên giấy tờ trong khi người nước ngoài thực tế sở hữu hoặc điều hành có thể phát sinh rủi ro về pháp lý, thuế và tranh chấp tài sản.

Trường hợp người nước ngoài chỉ cần hỗ trợ nộp hồ sơ cho một hộ kinh doanh hợp pháp, việc ủy quyền thực hiện thủ tục phải tuân thủ Điều 93 Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Giải pháp phù hợp: Nếu mục tiêu là trực tiếp đầu tư, quản lý và hưởng lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh tại Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài nên xem xét thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thay vì sử dụng người khác đứng tên hộ kinh doanh.

4. Hồ sơ đăng ký hộ kinh doanh cá thể mới nhất

Đối với người đã có quốc tịch Việt Nam và đủ điều kiện thành lập hộ kinh doanh, hồ sơ đăng ký thực hiện theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Hồ sơ cơ bản gồm:

• Giấy đề nghị đăng ký hộ kinh doanh theo mẫu hiện hành.
• Thông tin định danh của chủ hộ và các thành viên hộ gia đình cùng đăng ký, nếu có.
• Văn bản ủy quyền của các thành viên hộ gia đình cho một người làm đại diện, nếu hộ kinh doanh do các thành viên hộ gia đình thành lập.
• Giấy tờ khác nếu thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu.

Nếu nhờ cá nhân khác nộp hồ sơ, cần kèm văn bản ủy quyền thực hiện thủ tục đăng ký hộ kinh doanh theo quy định.

Hồ sơ cần kê khai đầy đủ, chính xác. Người đăng ký chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung đã kê khai.

5. Thủ tục đăng ký hộ kinh doanh tại Việt Nam

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Người thành lập hộ kinh doanh chuẩn bị giấy đề nghị đăng ký và các tài liệu liên quan theo quy định hiện hành. Trước khi nộp, cần kiểm tra tên hộ kinh doanh, địa chỉ trụ sở và ngành nghề đăng ký.

Bước 2: Nộp hồ sơ

Hồ sơ được nộp tại Cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt trụ sở hộ kinh doanh. Người đăng ký có thể lựa chọn phương thức trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc qua mạng thông tin điện tử theo quy định.

Bước 3: Nhận kết quả

Theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã xem xét hồ sơ và cấp Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ. Nếu hồ sơ chưa hợp lệ, cơ quan có thẩm quyền thông báo nội dung cần sửa đổi, bổ sung.

Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh đồng thời là giấy chứng nhận đăng ký thuế theo quy định tại Nghị định này. Tuy nhiên, hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện các nghĩa vụ về thuế, hóa đơn và những điều kiện chuyên ngành phát sinh trong quá trình hoạt động.

6. Người nước ngoài nên chọn mô hình kinh doanh nào tại Việt Nam?

Nếu chưa có quốc tịch Việt Nam, người nước ngoài không thể trực tiếp đăng ký hộ kinh doanh. Tùy mục tiêu và quy mô hoạt động, nhà đầu tư có thể cân nhắc:

• Thành lập doanh nghiệp FDI: Phù hợp khi nhà đầu tư muốn trực tiếp góp vốn, tổ chức quản lý và phát triển hoạt động kinh doanh, với điều kiện đáp ứng quy định về đầu tư và tiếp cận thị trường.
• Góp vốn vào doanh nghiệp Việt Nam: Cần kiểm tra điều kiện ngành nghề, tỷ lệ sở hữu và thủ tục góp vốn, mua cổ phần hoặc phần vốn góp.
• Hợp tác kinh doanh theo hợp đồng: Phải xác định rõ quyền, nghĩa vụ, phân chia lợi nhuận và trách nhiệm của các bên theo pháp luật áp dụng.

Không có một mô hình phù hợp cho mọi trường hợp. Nhà đầu tư nên đánh giá ngành nghề kinh doanh, nguồn vốn, nhu cầu quản lý và nghĩa vụ thuế trước khi lựa chọn.

7. Câu hỏi thường gặp

Người nước ngoài có thẻ tạm trú tại Việt Nam được đăng ký hộ kinh doanh không?

Không. Thẻ tạm trú không thay thế điều kiện quốc tịch Việt Nam để thành lập hộ kinh doanh theo Điều 82 Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Người nước ngoài kết hôn với công dân Việt Nam có được đứng tên hộ kinh doanh không?

Việc kết hôn không tự động làm phát sinh quốc tịch Việt Nam. Người nước ngoài cần được nhập quốc tịch theo quy định và đáp ứng điều kiện thành lập hộ kinh doanh trước khi đứng tên đăng ký.

Người Việt Nam có thể đứng tên hộ kinh doanh giúp người nước ngoài không?

Công dân Việt Nam đủ điều kiện có thể tự thành lập hộ kinh doanh và thuê người quản lý theo quy định. Tuy nhiên, việc đứng tên hộ nhằm che giấu chủ thể thực sự hoặc né tránh điều kiện đầu tư có thể gây rủi ro pháp lý. Không nên coi đây là phương án thay thế hợp pháp cho việc đầu tư trực tiếp.

Thành lập hộ kinh doanh mất bao lâu?

Thời hạn xử lý hồ sơ hợp lệ là 3 ngày làm việc theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Thời gian thực tế có thể kéo dài nếu hồ sơ cần sửa đổi, bổ sung.

8. Kết luận

Người nước ngoài chưa có quốc tịch Việt Nam không được trực tiếp thành lập hộ kinh doanh cá thể tại Việt Nam. Việc ủy quyền cho người khác nộp hồ sơ không làm thay đổi điều kiện này.

Nếu muốn trực tiếp đầu tư và kinh doanh, nhà đầu tư nên xem xét thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc góp vốn vào doanh nghiệp Việt Nam theo đúng quy định.

Kế toán Vegas khuyến nghị kiểm tra điều kiện pháp lý và nghĩa vụ thuế trước khi lựa chọn mô hình kinh doanh, nhằm hạn chế rủi ro trong quá trình hoạt động.

Cơ sở pháp lý tham khảo

• Nghị định 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp, có hiệu lực từ ngày 01/07/2025.
• Luật Quốc tịch Việt Nam số 24/2008/QH12, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 56/2014/QH13 và Luật 79/2025/QH15.
• Nghị định 191/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Quốc tịch Việt Nam.

>>> Giải thể tại Ba Đình – Hà Nội

>>> Giải thể tại Giảng Võ – Hà Nội